Monday, December 14, 2009

मराठी तरुणांना आस प्रतिभावंतांच्या उद्योजकतेची!

ज्ञानी, प्रतिभासंपन्न आणि अनुभवी अशा अनेक दिग्गजांना महाराष्ट्राने जन्म दिला! महाराष्ट्राच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षात विविध क्षेत्रातील अशा उत्तुंग व्यक्तींनी त्यांच्या जवळ असलेल्या ज्ञान आणि अनुभवांच्या झऱ्यांचे अमृतकुंभ तयार करावेत अशी विनंती आणि प्रेमाचा आग्रह करण्यासाठी हा लेखप्रपंच! आपल्या प्रतिभा आणि कर्तृत्वाला व्यावसायिक संस्थात्मक रूप दिलं तर त्याचा लाभ मराठी तरुणांना मिळेल व या प्रतिभावंतांनाही! या निमित्ताने एक नव्याने उपक्रम सुरू करण्याचा आनंद आणि समाजाच्या ऋणातून काही अंशी मुक्त होण्याची संधी त्यांना लाभू शकते! 

Wednesday, December 9, 2009

महाराष्ट्राने शिक्षणक्षेत्रात जागतिक स्तरावर अत्युच्च स्थान मिळवावे - नितीन पोतदार

एकेकाळी बहुतांश उद्योगात महाराष्ट्र हे देशातील आघाडीवरील राज्य होते. आज निदान एका तरी क्षेत्रात देशातच नव्हे तर जागतिक पातळीवर अत्युच्च स्थान महाराष्ट्राने मिळविले पाहिजे. आय.टी. आणि ऑटो या दोन क्षेत्रात आघाडीचे स्थान मिळविण्याची संधी जरी हैदराबाद आणि चेन्नईने घेतली, तरी शिक्षणाच्या क्षेत्रात भविष्यकाळात येणारी संधी महाराष्ट्राने सोडता कामा नये, असे प्रतिपादन ‘असोसिएशन फॉर इंडस्ट्रीज इन महाराष्ट्र (ऐम)’ या उद्योजकांच्या नव्या संघटनेच्या दिनांक ५ डिसॆंम्बर ०९ रोजी उद्घाटनप्रसंगी बोलताना प्रसिद्ध कॉर्पोरेट विधिज्ज्ञ नितीन पोतदार यांनी केले. 

Monday, November 16, 2009

महाराष्ट्र : मराठी उद्योजक आणि मराठीचा मुद्दा



महाराष्ट्राच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षातील विधानसभेच्या निवडणुका संपल्या आणि लोकांनी हुश्श केलं! कोणत्या का होईना, मुख्य पक्षांच्या एका आघाडीला अपक्षांच्या कुबडय़ा न घेता पूर्ण बहुमत मिळालं याचं समाधान आहे. जनतेच्या रोजच्या जीवनाला भेडसावणारे अगणित प्रश्न असताना या निवडणुकीत काही पक्ष फक्त स्वत:चं अस्तित्व तयार करताना दिसले, तर कुणी कुठल्याही प्रश्नावर, कसलाही विचार न करता, तर्कशून्य भूमिका मांडत होते. गरज नसताना टोकाची भूमिका घेत होते. रोजच्या जीवनाशी निगडित समस्यांवर कुणीही पोटतिडकीने भूमिका मांडताना दिसलंच नाही. नेहमीप्रमाणे सामान्यांना गृहीत धरलं गेलं! निवडणुकीदरम्यान काही राजकीय नेत्यांनी वृत्तपत्र आणि खासगी वाहिन्यांशी अर्थपूर्ण स्पेशल कव्हरेज, प्रोफाइलिंग, पेड बातम्या देऊन मतदारांच्या डोळ्यात कशी धूळफेक केली, याच्या सुरस कथा आता बाहेर येऊ लागल्या आहेत. पैशातून सत्ता आणि सत्तेतून पैसा असं चक्र सुरू आहे. गेल्या ५० वर्षाच्या राजकारणाने अध:पतनाचा नीचांक गाठलेला आहे की ही त्याची नुसती सुरुवात आहे? अशा नेत्यांकडून महाराष्ट्राच्या प्रगतीची आपण कसली अपेक्षा करणार? राजकीय नेत्यांना आपण अवास्तव महत्त्व देतो का? तेच आपले तारणकर्ता आहेत असे आपण का समजतो? निवडणुका होत राहतील, राजकीय समीकरणं बदलतील, मंत्री बदलतील पण महाराष्ट्राचा आणि मराठी समाजाचा विकास व्हावा यासाठी आता विविध स्तरातील सामान्यांतून कल्पक विचार आणि सामाजिक नेतृत्व पुढे आलं पाहिजे, हे मांडण्यासाठी हा लेखप्रपंच.  

Thursday, October 29, 2009

‘अर्थक्षेत्रातील मराठी तारे’; प्रेरणादायी व माहितीचा खजिना असलेले पुस्तक - लेखक उदय कुलकर्णी



सामान्य माणसाचा अर्थक्षेत्राशी मुख्यत: संबंध येतो ते जवळच्या पैशांची गुंतवणूक कुठे व कशी करावी या संदर्भात. पण अर्थक्षेत्र म्हणजे केवळ गुंतवणुकीचे शास्त्र नाही. उद्योगजगताचा तर ते कणा आहे व अर्थक्षेत्राच्या अनेक शाखा आहेत. अर्थक्षेत्रातील अशा अनेकानेक शाखांतील उच्चपदस्थांच्या मुलाखतीवर आधारित लेख लोकसत्तामधून दोन-तीन वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध होत होते. ‘अर्थक्षेत्रातील मराठी तारे’ या नावाने ही मालिका प्रसिद्ध होत होती. या सर्व मुलाखती घेऊन त्यावर आधारित लेख लिहिले होते उदय कुलकर्णी यांनी. हीच लेखमाला आता त्याच नावाने प्रसिद्ध झाली आहे.

Monday, September 14, 2009

‘बिझिनेस नेटवर्किंग’ (भाग १) मराठी उद्द्योगजगत प्रगतीचा एक्सप्रेस वे!

कुठल्याही उद्योग किंवा व्यवसायात यशाचं शिखर गाठण्यासाठी लागणाऱ्या शिडीच्या पहिल्याच पायरीला ‘बिझनेस नेटवर्किंग’ म्हणतात! आज ‘बिझिनेस नेटवर्किंग’ हा मार्केटिंगचा एक भाग नसून तो बिझनेस डेव्हलपमेंटचाच एक मुख्य भाग बनला आहे. ‘बिझनेस नेटवर्किंग’ ही संकल्पना आपल्या देशात पूर्वीपासून होती पण साधारणपणे गेल्या दशकात या संकल्पनेला लोकमान्यता मिळाली व मोठय़ा प्रमाणात रुजत गेली. खास करून मराठी उद्योजकांनी आणि व्यावसायिकांनी ‘बिझनेस नेटवर्किंग’ ही संकल्पना अधिक गंभीरपणे घ्यायला हवी. कारण गुजराथी, कच्छी, मारवाडी, सिंधी व इतर समाजांत मोठय़ा प्रमाणात व्यापारी मंडळी फार पूर्वीपासून एकत्र आहेत व एकमेकांना प्रत्येक बाबतीत ते मदत करत असतात. त्या मानाने मराठी समाजात उद्योजकांना एकत्र आणण्याचे प्रयत्न फारसे यशस्वी झालेले नाहीत ही फार दुर्दैवी गोष्ट आहे. पण सुदैवाने मराठी समाजातील आजच्या पिढीच्या उद्योजकांत आणि आघाडीच्या प्रश्नेफेशनल्समध्ये मोठय़ा प्रमाणात नेटवर्किंगचे ज्ञान आहे आणि विविध स्तरांवर वेगवेगळ्या माध्यमांतून मराठी माणसं एकत्र येऊन काम करताना दिसतात.

Monday, August 17, 2009

यशासाठी घ्या राईट टर्न

देशाच्या पहिल्या १०० उद्योगांच्या यादीत किमान पाच तरी उद्योग मग ते कुठल्याही उत्पादन घेणारे असोत की कुठल्याही सव्र्हिस सेक्टरचे असोत, ते पूर्णपणे मराठी माणसांचे असायला हवेत! आज आपण पाहतो की ५० ते १०० कोटींच्या वर व्यवसाय करणाऱ्या मराठी उद्योजकांना त्यांचा व्यवसाय ३०० ते ५०० कोटींच्यावर वाढवायचा आहे, तसेच लाखाचा व्यवहार करणाऱ्यांना कोटी कोटीचे व्यवहार करायचे आहेत. त्याचबरोबर कित्येक तरुण-तरुणींना आज स्वत:चा उद्योग सुरू करायचा आहे आणि यशासाठी ते वाटेल ती मेहनत करायला तयार आहेत. मुख्य गोष्ट म्हणजे कुणाच्याही मनात आज कुठल्याही प्रकारचा न्यूनगंड दिसत नाही! मग थोडक्यात त्यांचे मुख्य प्रश्न काय ते जरा बघू या?

Monday, July 13, 2009

'भारत निर्माण' - करोडों रुपयां पेक्षा गरज आहे स्वच्छ हातांची!

'भारत निर्माण’ हे यंदाच्या अर्थसंकल्पाचे मुख्य आकर्षण. त्यावरच भर देऊन, अर्थसंकल्पाच्या आकडेमोडीत न जाता काही मूलभूत प्रश्नांवर व्यापक चर्चा व्हावी व सकारात्मक काही तरी घडावं अशा अपेक्षेने केला गेलेला लेख प्रपंच..

केंद्रीय अर्थमंत्री प्रणब मुखर्जी यांनी २००९-२०१० सालासाठीचा अर्थसंकल्प संसदेला सादर करून आज एक आठवडा उलटलेला आहे. दरवर्षीप्रमाणे गेली साठ वर्षे अशा चर्चेत, सरकारी पक्ष अर्थसंकल्पाची स्तुती करतो, विरोधी पक्ष त्याच्या विरोधात बोलतो, मोठे उद्योगपती अर्थमंत्र्यांच्या गुड बुकमध्ये राहण्यासाठी त्याला गुड म्हणतात. सामान्य माणसं वृत्तपत्रांत काय काय वस्तू स्वस्थ होणार याची यादी तपासून बघतात. यापलिकडे काहीही घडत नाही. काल झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत आपण तरुण खासदारांना निवडून दिलं, पण त्यातला एकाही खासदार अर्थसंकल्पावरील चर्चेत भाग घेताना दिसला नाही, ही फारच निराशाजनक गोष्ट आहे. अशा या गदारोळात मराठी माणसांसाठी चांगलं काय घडलं असेल तर मी म्हणेन की सर्व इंग्रजी खासगी वृत्तवाहिन्यांपेक्षा मराठी वृत्तवाहिन्यांवरची (आणि मराठी वृत्तपत्रांतीलही) अर्थसंकल्पाविषयीची चर्चा आणि विश्लेषणं फारच उच्च दर्जाची होती. खास करून बजेट जितके मोठय़ा उद्योगपतींसाठी असते तितकेच ते सामान्य माणसांसाठीसुद्धा असते अशा जाणीवेने त्यांनी चर्चा केली म्हणून आपण त्यांचं कौतुक करायला पाहिजे. पुढील वर्षी अर्थसंकल्पाच्या निदान एक आठवडाआधी अशी चर्चा सुरू व्हावी अशी अपेक्षा आहे.

Monday, June 22, 2009

मुंबईच्या पुनर्विकासात मराठी माणसांच्या घरा साठी ९०:१० चा फॉम्र्युला वापरा

येत्या ५० वर्षात मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र जर टिकवायचा असेल, तर मुंबईतल्या मराठी माणसांच्या हातात चांगल्या प्रमाणात आर्थिक सत्ता, अधिकार आणि मुख्य म्हणजे हक्काचं घर येणं महत्त्वाचं व आवश्यक आहे! पारसी समाजाने १९३४ पासून त्यांच्या लोकांसाठी घरे बांधली, काल बोहरी समाजाचे धर्मगुरू सैयदना यांनी संपूर्ण भेंडीबाजारात त्यांच्या लोकांसाठी २५,००० हजार घर बांधण्यासाठी प्लॅन तयार केला. त्याच्यापाठोपाठ मुंबईशी काडीचाही संबंध नसलेल्या परप्रश्नंतीयांसाठी १९९५ नंतर आता २००० सालापर्यंतच्या झोपडय़ांना संरक्षण देण्याची घोषणा सरकार करण्याच्या तयारीत आहे. मुंबईत प्रत्येक समाजाने त्यांच्या लोकांसाठी आणि झोपडपट्टय़ांच्या माध्यमातून परप्रश्नंतियांना राहायची व्यवस्था केली. फक्त मेला तो मुंबईतला मराठी माणूस कारण त्याच्यासाठी कुणी सैयदना व्हायला तयार नाही!

Monday, June 8, 2009

जय महाराष्ट्र!


१ मे २००९ रोजी मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र राज्य स्थापनेला ४९ वर्षे पूर्ण होऊन महाराष्ट्राने ५०व्या वर्षांत पदार्पण करीत असताना राज्याच्या माहिती आणि नियोजन विभागाने सादर केलेल्या आर्थिक पाहणी अहवालात महाराष्ट्र राज्याच्या अर्थव्यवस्थेवर जागतिक मंदीचा मोठा परिणाम झाल्याचा निष्कर्ष काढला. शेती व औद्योगिक उत्पादनातही मोठय़ा प्रमाणात घट झालेली आहे. त्यात दाखवलेली खरी


धक्कादायक बाब म्हणजे गेल्या तीन दशकांत मराठी माणसांची राज्यातील टक्केवारी जवळपास आठ टक्क्यांनी घसरून ६८.८ वर आलेली आहे, त्या वेळी हिंदी भाषिकांची लोकसंख्या दुपटीहून अधिक म्हणजे पाच टक्क्यावरून ११ टक्क्यांवर गेली आहे. जशा संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या कटू आठवणी अजूनही विसरता येत नाहीत, त्यातच वरील आकडेवारीने आगीत तेल ओतण्याचे काम केले आहे. पण त्यापेक्षाही दु:खद गोष्ट कोणती असेल तर गेली ४९ वर्षे आपल्या तथाकथित विचारवंतांनी आपल्या समाजाविषयी काही अतिशय नकारात्मक प्रतिमा निर्माण करून ठेवल्या आहेत व त्या त्रिकालाबाधित सत्य असल्यासारख्या आपण त्यांनाच कवटाळून बसलो आहोत. मराठी माणूस चाकरमानी आहे, नव्हे त्याची प्रवृत्तीच चाकरमानीपणाची आहे, उद्योगात पडण्याची त्याची इच्छा नसते, गाव सोडून कुठे जात नाही, त्याला इतर समाजातील लोक ‘डाऊन मार्केट’ समजतात. तसेच सतत आपणच आपल्या मराठी बांधवांना आळशी, संकुचित वृत्ती असलेला, मराठीपणाविषयी आणि भाषेविषयी न्यूनगंड असलेला म्हणून हेटाळणी करत आहोत. दुर्दैवाने अशा प्रकारचे लेख पन्नास वर्षांनंतर आजही वाचायला मिळतात.

(संपुर्ण लेख वाचण्यासाठी लेखाच्या शिर्षकावर क्लिक करा...........)




Monday, May 4, 2009

मराठी फर्स्ट जनरेशन उद्योजक आणि प्रोफेशनल्स!

मागील लेखात येत्या १० वर्षांत ‘मोस्ट पॉवरफुल’ सीईओंच्या यादीमध्ये किमान १० सीईओ हे मराठी असायला हवेत आणि १०० अग्रगण्य भारतीय कंपन्यांच्या यादीमध्ये किमान पाच मराठी उद्योगसमूहांचा समावेश असायला हवा आणि निदान त्या दृष्टीने प्रयत्न व्हायला पाहिजेत असा विचार मी मांडला। मराठी उद्योगजगतात फर्स्ट जनरेशन उद्योजक/ प्रोफेशनल्स मग ते मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील असो की कुठल्याही सव्र्हिस इंडस्ट्रीजमधील आज त्यांची झेप मोठी नसली तरीही त्यांचा कामाचा झपाटा फार मोठा आहे. एका जिद्दीने ते उभे आहेत व एक दिवस आपला येईल या दृढ विश्वासावर ते जगत आहेत. कुठलीही चर्चा करण्यापूर्वी आपल्या या फर्स्ट जनरेशन उद्योजक आणि प्रोफेशनल्सचं आपण मनापासून अभिनंदन आणि कौतुक करायला पाहिजे.  (संपुर्ण लेख वाचण्यासाठी लेखाच्या शिर्षकावर क्लिक करा...........)

Monday, April 27, 2009

मराठी उद्योजगत - प्रगतीचा एक्सप्रेस वे!

मराठी उद्योग जगत : प्रगतीचा एक्स्प्रेस वे!भारतातील १०० अग्रगण्य कंपन्यांच्या ‘मोस्ट पॉवरफुल’ सीईओंची यादी नुकतीच एका इंग्रजी दैनिकाने प्रसिद्ध केली त्यात पहिल्या क्रमांकावर टाटा उद्योगसमूहाचे रतन टाटा, तर दुसऱ्या क्रमांकावर रिलायन्सचे मुकेश अंबानी आणि तिसऱ्या क्रमांकावर इन्फोसिसचे नारायण मूर्ती आहेत। अशा या यादीत फक्त एकच मराठी नाव सापडलं आणि ते म्हणजे हिंदुस्तान लिव्हरचे नितीन परांजपे, त्यांचे सर्वात प्रथम अभिनंदन! गेल्या वर्षी सीटी बँकेचे ग्लोबल सी.ई.ओ. म्हणून विक्रम पंडितांचं नाव खूप गाजलं. १०० सीईओंच्या यादीत फक्त एकच मराठी नाव असल्यामुळे वाईट वाटलं, आणि त्याहीपेक्षा अधिक दु:खद वस्तुस्थिती अशी की या शंभर भारतीय अग्रगण्य कंपन्यांच्या यादीमध्ये एकाही मराठी उद्योगसमूहाचा समावेश नाही! एकेकाळी भारतीय उद्योगसमूहांचा उल्लेख करताना आपण टाटा, बिर्ला आणि किर्लोस्कर असा करत होतो, तर गेल्या काही वर्षांपासून फक्त टाटा, बिर्ला आणि रिलायन्स असाच करतो. काही नवीन नावेही आपण घेतो ती म्हणजे इन्फोसिस, HDFC, ICICI Bank, पॅन्टलून रिटेल यात सुद्धा एकाही मराठी नाव दिसत नाही! असं जरी असलं तरी गेल्या काही वर्षांत ज्या मराठी टॉप मॅनेजर्सशी आणि उद्योगपतींशी माझा कामानिमित्ताने जवळून संबंध आला, तेव्हा मला एक गोष्ट प्रकर्षांने जाणवली की, मराठी टॉप मॅनेजर्स आज उद्योजक आणि मोकळ्या मनाने चर्चा करायला तयार आहेत, बदलायला तयार आहेत आणि हीच मानसिकता मला वाटतं मोठय़ा यशाची नांदी आहे! येत्या १० वर्षांत ‘मोस्ट पॉवरफुल’ सीईओंच्या यादीमध्ये किमान १० सीईओ हे मराठी टॉप मॅनेजर्स असायला हवेत, आणि भारतीय १०० अग्रगण्य कंपन्यांच्या यादीमध्ये किमान पाच मराठी उद्योगसमूहांचा तरी समावेश असायला हवा। निदान त्या दृष्टीने प्रयत्न तरी व्हायला पाहिजेत।  (संपुर्ण लेख वाचण्यासाठी लेखाच्या शिर्षकावर क्लिक करा...........)

Wednesday, January 21, 2009

देशाच्या तरुणांना राष्ट्रउभारणीसाठी सहभागी करा!

मुंबईवर अतिरेक्यांनी केलेल्या हल्ल्याच्या पाश्र्वभूमीवर मुंबई विद्यापीठ, एस.एन.डी.टी. विद्यापीठ व यशवंतराव मुक्त विद्यापीठ या तिन्ही विद्यापीठांच्या वतीने २० डिसेंबर २००८ रोजी मुंबईतील शिवाजी पार्क येथे सलोखा सभेचे आयोजन करण्यात आले. मुंबई, ठाणे व नवी मुंबईतील सुमारे दीड लाख विद्यार्थी, तसेच महाराष्ट्रातील १२ विद्यापीठांचे कुलगुरू आणि १८ शहिदांची कुटुंबे त्या सभेला आली. सर्व विद्यापीठांनी या प्रकरणी वेगळ्या दृष्टिकोनातून नवा अभ्यासक्रम सुरू करावा अशी सूचना सर्व विद्यापीठांच्या कुलगुरूंना महाराष्ट्राचे माननीय राज्यपाल एस. सी. जमीर यांनी केले. राज्यपालांनी उपस्थित असलेल्या सर्व तरुणांना दहशतवादाविरुद्ध लढण्याची शपथ दिली. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, देशावर आलेल्या अशा प्रकारच्या संकटांना तोंड देण्यासाठी एखाद्या राज्यपालांनी व कुलगुरूंनी विद्यार्थ्यांना एकत्र करून त्यांना देशाच्या प्रश्नावर काम करायला आवाहन करण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असावी! म्हणून सर्वप्रथम ज्यांनी हा कार्यक्रम आयोजित केला त्यांचे, राज्यपालांचे, उपस्थित असलेल्या कुलगुरूंचे व सर्व विद्यार्थ्यांचे अभिनंदन व धन्यवाद!
  (संपुर्ण लेख वाचण्यासाठी लेखाच्या शिर्षकावर क्लिक करा...........)

Friday, January 9, 2009

सत्याचा मार्ग स्वीकारा! सत्यमचा नव्हे!!

जानेवारी २००९- नवीन वर्ष! आपण टीव्हीवर चॅनेल्स बदलावीत तसे नियतीने २००८ मध्ये वेगवेगळ्या घटना घडवल्या! जे होत आहे ते चांगल्यासाठीच ही म्हण तर २००८ ने साफ खोटी ठरवली. देशांतर्गत आणि बाहेरच्या जगात खूप मोठय़ा घटना घडल्या व त्या खूप वेगाने घडल्या. काही घटनांचे विश्लेषण आपण करू शकू तर काहींचे करता येणार नाही, अशा घटना फक्त धडे शिकवण्यासाठीच होत असतात असे समजायचे आणि पुढे जात राहायचे. जगात सुरक्षित असे काहीही नाही व कुठलीही गोष्ट ही ‘कायम’ स्वरूपाची नसते!