Friday, January 25, 2013

अनमोल रतन!

मुबंइ सकाळ 25 जानेवारी 2013: Good Morning -रविवरी मुंबईत संपन्न झालेल्या मॅरेथॉन मधील धावपटुंसारखे हल्ली आपण सगळे सतत धावतोय!  फक्त धावतोय!  प्रत्येकाचं आयुष्य एक रॅट रेस झाल्यासारखं वाटतयं.  लाखो धावणार्र्यात एक विजयी होतो!  आणि शर्यत बघणार्र्यांसाठी तो हीरो ठरतो!  शर्यत हरलेले सगळे, शर्यत पुर्ण केली या आनंदात असतात मात्र शर्यत जिंकणारा कित्येकवेळा त्याच्या वैयक्तीक कामगीरीवर समाधानी नसतो!  प्रचंड यशात सुध्दा तो आत्मपरिक्षणं करतो, तेंव्हा नकळतपणे तो स्वत:ला नव्याने घडवत असतो...एका नविन यशाकडे त्याचा प्रवास सुरु होतो...

मागच्या महिन्यात भारतातल्या बलाढ्या अशा टाटा ग्रुपचे चेअरमन श्री. रतन टाटा यांनी सुध्दा त्यांच्या  करिअरची रेस यशस्वीपणे संपवली!  ती किती आणि कशी यशस्वी  झाली याची चर्चा जवळपास प्रत्येका वृतपत्रांनी केली.  अशा परमोच्च यशाला पोहोचलेल्या श्री. रतन टाटा यांनी एका मुलाखतीत स्वतःच्या कारकीर्दीतील यशा पेक्षा अपयशाबद्दल, टाटा समुहातील त्रृटींबद्दल जाहीर चर्चा केली.   टाटा ग्रुप दैनिक कामकाजात आपण पूर्ण पारदर्शकता, पूर्ण आणि निखालस विश्वास आणि सर्वोत्तमता आणू शकण्यात अपयशी ठरलो अशी कबूली त्यांनी दिली.  इतक कठोर आत्मपरिक्षणं आणि तेही जाहिररित्या कुणी केल्याचं माझ्या ऐकिवात नाही.  मला वाटतं असं धाडस ज्यांची सर्वश्रेष्ठता, गुणात्मक सर्वोत्तमता आणि ऐतिहासिक मूल्यात्मकता बावन्नकशी आहे, आणि जगन्मान्यही  आहे त्याच व्यक्ती करू शकतात!

रतन टाटा, लता मंगेशकर, अमिताभ बच्चन, सचिन तेंडूलकर किंवा बाळासाहेब ठाकरे वा शरद पवार ... ही किंवा यांच्यासारखी महत्त्म माणसं आपल्याआसपास असतात,आपल्या जगण्यावर प्रभाव टाकत असतात. थोडा अधिक विचार केलात तर आपल्याला अस लक्षात येईल की, इथे उल्लेख केलेल्या व्यक्ती आपापल्या क्षेत्रात सर्वोत्तम ठरण्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांनी वेळोवेळी कठोर आणि प्रामाणिक आत्मपरीक्षणं केलं, स्वत:  स्वत:ला आव्हान देत, नव्या दिशा शोधत पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला.  म्हणुनच आज त्यानां  त्यांच्या क्षेत्रात ‘रोल मॉडेल’म्हणून गेली अनेक वर्षं अनेकांकडून स्वीकारण्यात आलं आहे.   ही माणसं त्यांच्या कामामुळे अत्युच्च पदाला तर पोहोचली आहेतच पण त्यांचा लौकिक ‘Cult person’ म्हणून नक्की झाला आहे.  अशी माणसं आपले समधर्मीय  निर्माण करतात. आपल्या गुणांचा एक सशक्त वारसा आणि एक नवी दिशा घडवतात. या माणसांच्या कारकीर्दीकडे पहातच पुढच्या पिढ्या पुढे सरकत राहतात. आपापल्या क्षेत्राचा चेहरा ठरलेली अशी सर्वोत्तम माणसं हेच एका प्रकारे त्या क्षेत्राचं आणि समाजाचंही संचित असतं...अर्थात सर्वोत्तम झाली तरी ती अखेरीस माणसंच असतात हे लक्षात ठेवणं गरजेचं असतं,नाहीतर त्यांचे फक्त देव होतात!

Friday, January 18, 2013

Are we growing from inside?

मुबंइ सकाळ 18 जानेवारी 2013:  Good Morning - नविन वर्षाची सुरुवात काहीशी उद्दासीनच झाली –देशात सध्या काय चाललेल आहे हेच कळेनास झालंय. आपण कुठे चुकतो? कुठे कमी पडतो? आपण खरं आणि स्पष्ट बोलण्याचा, सत्याच्या पाठीशी उभं राहण्याचा, चांगलं काम करण्याचा कुठेतरी आत्मविश्वास हरवुन बसलोय का? आपण नकारात्मक होतोय का? आतुन कुठे तरी कमजोर होत आहोत का? ह्या प्रश्नावर मी आलो असताना कालच्या 12 जानेवारीला स्वामी विवेकानंदांचा जन्मदिन झाला. “you have to grow from inside out” अस ते म्हणाल्याच वाचण्यात आलं. ज्या माणसाने साता समुद्रापलिकडे जाऊन जगातील स्त्री पुरुषांकडे बघण्याचा संपुर्ण दृष्टीकोन एका वाक्यात बदलला त्या माणसाचा आत्मविश्वास केवढा शिखरासारखा असेल! स्वामी विवेकांचे जीवन भरचे कार्य त्यांच्या ठिकाणी असलेल्या आत्मविशासाने झगमगताना दिसते. देशाच्या आजच्या परिस्थितीत जगत असलेले आपण आणि गेल्या दोन लेखात मी ‘सर्वोत्तमता’ म्हणजे नेमक काय ह्या विषयावर लिहीलेले लेख, मला वाटतं त्याचा एक महत्वपुर्ण भाग आहे ‘आत्मविश्वास’!

ज्या माणसाला चारचौघांपेक्षा वेगळं दिसायचं असतं त्याला आपल्या दिसण्याचा सतत विचार करावाच लागतो. त्याला स्वत:च्या दिसण्याबद्दल –दर्शनाबद्दल उदासीन राहून चालत नाही. मला वाटतं की, चांगलं वा वेगळं दिसण्यासाठी जो विचार करावा लागतो; ती विचार- प्रक्रिया प्रत्यक्ष चांगलं दिसण्यापेक्षा जास्त कठीण असते. हे म्हणणं आरपार खरंच आहे. आपल्या चटकन लक्षात येईल की ही गोष्ट फक्त ‘दिसण्या’पुरती नसून ती आपल्या सबंध ‘असण्या’शीच करकचून बांधलेली आहे. तशी ती असतेच असते..... म्हणुनच कदाचित स्वामी विवेकानंदानी म्हटलं असेल की “You have to grow from the inside out”! या विचाराचे बोट धरून आपण सर्वोत्तमकामासाठी लागणार्र्या आत्मविश्वासाची उकल करून बघूया......

Friday, January 11, 2013

आमीर खान सर्वोत्तम आहे का?


मुबंइ सकाळ 11 जानेवारी 2013:  Good Morning - सर्वोत्तमतेचा ध्यास असायला हवा असं मी माझ्या पहिल्याच लेखातुन लिहिलं; त्यावर माझ्या मित्राच्या कॉलेज कन्येनं मला गंभीर स्वरात प्रश्न केला की ‘Excellence’ - सर्वोत्तमता’, म्हणजे नेमक तुम्हाला काय अभिप्रेत आहे? थोडा पॉझ घेत मी म्हटंल excellence is not a skill, it’s an attitude!

सर्वोत्तमाचा ध्यास घेणं आणि सर्वोत्तमता हाच जीवनधर्म मानणं ही खरं तर एक खास ‘मानसिकता’ आहे. प्रत्येकाला आपण इतरांपेक्षा थोड हटके काही करावं, वेगळं असावं-वेगळं दिसावं असं वाटतं. असं तीव्रतेने वाटणं- वाटत राहाणं हे सर्वोत्तमतेच्या मानसिकतेचं बीज आहे असं म्हणता येईल. लगेच तिने मला पुढचा प्रश्न केला मग अमीर खान सर्वोत्तम आहे का?

Friday, January 4, 2013

सर्वोत्तमता हाच ध्यास, सर्वोत्तमता हाच धर्म...


MUMBAI 4th January, 2013
GOOD MORNING!  मित्रांनो आज पासुन दर शुक्रवारी मुंबई सकाळ, मुंबई Today  मधे एक लेख लिहिणार आहे.  आजचा पहिला लेख खाली देत आहे.......तुमची प्रतिक्रिया जरुर कळवा!

सर्वोत्तमता हाच ध्यास, सर्वोत्तमता हाच धर्म

2012 साल गेल आणि 2013 उजाडलं! मागील वर्षी घडलेल्या घटनांचा वेध घेताना, अनेक उतूंग आणि अत्तरिय माणसे आपल्याला सोडुन गेली हे प्रकर्षाने जाणवलं…

... आणि दुसर्र्याच क्षणी मनात विचार आला कि जगात अनेकांचे आयुष्य पाहात राहावे इतके सरळ रेषेतील असते. त्यांची जीवनरेषा कमालीची सरळ असते, पण ती चित्त ढवळत राहाणारी खचितच नसते, ती उत्तम अर्थाने मनाला अस्वस्थ करणारी तर नसतेच नसते; आणि मुख्य म्हणजे ती देते ते समाधान आयुष्याला पुरणारे तर कधीच असू शकणारे नसते....

थंडपणे जगण्यात खूप वर्षे जगण्याचे कृतक सुख आहे पण त्यात उफाळत जाणारी उत्तुंग उठणारी जीवनाची झिंग कुठे आहे ? माणूस जन्माला आला आहे तर तो जगत राहातोच. नुसते जगत राहाण्यासाठी फार तोशीस, किंवा डोंगराएवढे प्रयत्न खरोखरच करावे लागत नाहीत. ‘किती जगलो यापेक्षा कसे जगलो’ असा प्रश्न ज्यांना सतत पडत असतो ते जगण्यासाठी एक झिंग देणारे रसायन शोधत असतात. चौकटीबाहेर जगण्याचा एक वेडेपणा असला पाहिजे! स्वत:चा मार्ग स्वत:च निर्माण करण्याचा अट्टाहास नसेल तर कित्येकदा जगणे म्हणजे केवळ औपचारीकता होते! असे औपचारीक जीवनच कोट्यावधी लोक शेवटपर्यंत जगत असतात. ‘को अहम ?’ हा प्रश्न फार मोलाचा असला तरी तो जगणाऱ्या सर्वांनाच पडत-भेडसावत नाही. या प्रश्नाचे उत्तर शोधणारे आणि जीवनाला हवा तसा अर्थपूर्ण आकार देऊ पाहाणारे खरोखरच फारच थोडे! ‘माझ्या जीवनाचा मीच निर्माता आहे’ ही जाणीव ज्याच्या मनात येते आणि स्वत:च्या जीवनाला आकार देण्याची धमक ज्याच्या मनोरुपी मनगटात असते तोच जीवन समृध्द, आणि अर्थपूर्ण करू शकतो.

गीतेमध्ये कर्माची इच्छा मनात असण्याला अनन्य महत्व दिलेले दिसते! खरं तर जगण् म्हणजे देखिल कर्म करण्यासारखेच आहे. पण ‘मी या जगात सर्वोत्तम आणि अनन्य निर्मिती करण्यासाठीच जन्माला आलो आहे’ असा विश्वास, अशी श्रद्धा आपल्यापैकी किती लोकांच्या मनात असते? माणसे जगण्यासाठी विलक्षण झगडतात, आयुष्यभर संघर्ष करतात, प्रसंगी प्राण पणाला लावतात हे कटु सत्य असलं तरी त्यांच्या हातून जी निर्मिती होते ती सर्वार्थाने श्रेष्ठ प्रतीचीच असते असे नाही. अनेकदा या निर्मितीला स्वार्थाचेच रंग चढलेले असतात. तसे होणे काहीसे स्वाभाविकही आहे; कारण कित्येवेळा निर्मितीचा उद्देश स्वत:चे सुख हेच असते. मात्र जी व्यक्ती अधिक व्यापक विचार करते-करू शकते ती व्यक्ती जे निर्माण करते ते विश्वाकडे, विश्वाच्या आनंदाकडे झेपावणारेच असते-असू शकते.....कारण अशा निर्मितीशील माणसाला ‘स्वत:च्या बाहेर’ पडून विश्वाच्या श्वासात आपला श्वास मिसळून गंधीत करण्याची अथांग लालसा असते...

‘जे करायचे ते सर्वोत्तम ,जे जगायचे ते सर्वोत्तम’ असा जीवनमंत्र क्षणोक्षणी आपल्या उराशी बाळगत जे जगू पाहातात ते ‘जगणे’ आहे त्याहून वरच्या स्तरावर नेण्याचा, ते अधिक अर्थपूर्णसे, अधिक तेजस्वी करण्याचा हरघडी प्रयत्न करत राहातात. अशी माणसे म्हणजे खरेतर ‘अत्तरीये’च असतात ! आपल्यापाशी असलेले अस्सल अत्तर दशदिशात वाटावे , भोवताल सुगंधाने भारून आणि बहरून टाकावा हीच त्यांची मनोमन इच्छा असते. ही माणसं कोणत्याही क्षेत्रातील असू शकतात... ते शिक्षण, व्यापार, मनोरंजन, विज्ञान, तंत्रविद्या, कला, समाज आणि संस्कृती यापैकी कोणत्याही विषयातील असू शकतील ! या व्यक्तींचा जीवनमंत्र सर्वोत्तमतेची निर्मिती हाच असेल...त्यांचा धर्म सर्वोत्तमता हा असेल! किमान यांच्या श्वासात आपला श्वास आपल्याला मिसळता येईल का?


प्रतिक्रिया कळवा