Friday, June 28, 2013

उत्तराखंडचे उत्तर…

मुंबई सकाळ  28 जुन 2013 Good Morning:   उत्तराखंडमध्ये आलेल्या अस्मानी संकटात देशातील हजारो भाविकांचे जे हाल झाले ते आपण गेले दहा दिवस बघितले.. आपण आपल्या धर्मस्थानांची त्याच्या भोवती असलेल्या निसर्गाची कशी दयनीय अवस्था केलेली आहे हे आपण बघितलं. परिस्थिती फारच वाईट आहे आणि अशा बिकट परिस्थितीवर मात करण्यासाठी आपल्याकडे जवानांशिवाय कुठलाही पर्याय नसतो हे आपलं दुर्दैव!  आता त्यात घाणेरडं राजकारणं होईल.  तरी कालांतराने आपण सगळं विसरुन जाऊ. आणि पुन्हा नव्याने तीर्थयात्रा करु...
आज तिरुपती-बालाजी, पंढरपुर, शिर्डी-साईबाबा, अमरनाथ, सिद्धिविनायक, कुंभमेळा, जगन्नाथ पुरी, काशी, प्रयाग, चारधाम-यात्रा, हरीद्वार-ऋशीकेष, मथुरा आणि अशा अनेक धार्मिक स्थानांना लाखो लोक दर वर्षी नित्य नियमाने जातात. आपला देश धार्मिक आहे त्याला खुप जुनी परंपरा आहे... भाविकांसाठी ही धार्मिक स्थाने म्हणजे त्यांच्या कठोर श्रध्येचा विषय आहे.  आज प्रत्येक धार्मिक संस्थांकडे करोडो रुपये आहेत, सरकारी अधिकारी आहेत. असे असुन देखिल आज जवळपास प्रत्येक ठिकाणी सगळे कायदे धाब्यावर बसवुन आणि पर्यावरणाची कसलीही पर्वा नकरता हजारो अनाधिकृत हॉटेल्स, घाणेरडी अतिथिगृहे, अस्वछ धर्मशाळा-आश्रम, जिथं साधं शुद्ध पिण्याच्या पाण्याची देखिल सोय नसते अशी बांधलेली आहे.   

Sunday, June 23, 2013

ऐका पुढल्या हाका...

मुंबई सकाळ  21 जुन 2013 Good Morning:  गेल्या दोन दशकात पोस्टकार्डाची जागा प्राईव्हेट कुरिअर ने घेतली, तारेची जागा फॅक्सने, फॅक्सची जागा ईमेलने,  ईमेलची SMSने, आणि SMSची जागा ट्विट्टर, फेसबुक आणि Whats Appने केंव्हा घेतली आपल्याला कळलचं नाही.  प्रत्येक नविन आविष्कार त्या त्या वेळी नाविण्यपुर्ण आणि खुप उपयुक्त होता आपण लक्षात घेतलं पाहिजे.  

दैनंदिन जीवनात वेळेची बचत करणारी आणि जगाशी जलदगतीने संपर्क साधायला हमखास उपयुक्त ठरणारी अनेक उपकरणे शास्त्रज्ञ-तंत्रज्ञांनी जगाला दिली.    अशा शास्त्रज्ञांमध्ये सॅम्युअल मोर्स या अमेरिकन शास्त्रज्ञाने संदेश जलदगतीने पोहचविण्यासाठी एक संकेतभाषा तयार केली आणि त्यामार्फत कम्युनिकेशनच्या प्रणालीत एक आमूलाग्र क्रांती घडवून आणली.   ज्या काळात दूरध्वनीसेवा अगदी प्राथमिक अवस्थेत होती आणि ती सेवा केवळ ‘निवडक’ लोकांसाठी उपलब्ध होती त्या काळात सॅम्युअल मोर्स यांनी ‘टेलिग्राम’ उर्फ ‘तार’सेवा समाजातील सर्व लोकांसाठी उपलब्ध करून दिली.   रात्रीबेरात्री दार वाजवणारा ‘तारवाला’ हा जणू यमदूतच असल्याची ‘आम आदमी’ची भावना होती,  आजही आहे.  तारेचे अनेक प्रकार असले तरी मध्यरात्रीची तार म्हणजे आप्तांचा मृत्यू यांचे नाते गेली १७५ वर्ष कायम आहे.  आज कम्युनिकेशनच्या तंत्रज्ञानात इतकी विलक्षण प्रगती झाली आहे की आजच्या मध्यमवयीन आणि तरुण वर्गाला ‘तार ऽऽऽ‘ हा शब्द आणि त्याच्याशी निगडीत असणाऱ्या हर्ष-शोकादी भावना यांचा अनुभवच येऊ शकत नाही.    आज १७५ वर्षे उलटल्यावर पोस्टाने ही ‘तारे’वरची कसरत बंद करणे कालानुरूप  जरी योग्य असलं  तरी या तारेने  प्रचंड प्रमाणात लोकसेवा केलेली आहे, हे विसरुन चालणार नाही. 

Sunday, June 16, 2013

माझं Tweet.....'मारू नका, मला शाळेत येऊ द्या..'

16 जुन 2013:    मित्रांनो गेले सहा महिने मी मुंबई सकाळ मधे Good Morning दर शुक्रवारी लिहितो ते सुद्दा माझ्या या ब्लॉग वर पोस्ट करतो.  म्हणुन माझं Tweet  लिहायला वेळ मिळतं नाही.   पण आज 'मारु नका, मला शाळेत येऊ द्या'..हे शाहीर लेखक आणि संगितकार संभाजी भगत यांचा लेख लोकसत्ते मधे वाचला  आणि खुपच मनाला चुटपुट लागली म्हणुन तुमच्या साठी खाली देत आहे.

कालच बारावी आणि दहावीचे निकाल लागले, 80% आणि 90% टक्के मिळवणार्र्यांच्या वृतपत्रातुन आणि टिव्ही चॅनेल्सावरुन मुलाखती प्रसिद्ध होतील...त्यांची काळजी घेण्यासाठी त्या नशीबवान मुलांचे पालक, शिक्षक, खासगी क्लासेस, नातेवाईक, शेजारी व मित्र परीवार सदैव असतातचं....साधारणं 50% टक्के मिळवणार्र्या मुलांच्या सुद्दा आयुष्यात यशाचे व सुखाचे दरवाजे त्यांचे पालक आणि शिक्षक उघडतील ....पण ज्यांना शाळेचा दरवाजाच दिसला नाही त्यांच काय?   आजही देशात हजारो मुलं-मुली अशा आहेत ज्यांना शाळेची श्रीमंती अनुभवायला मिळत नाही.....शिक्षणं हा मुलभुत अधिकार हे जरी भारतीय घटनेने मान्य केलं तरी ते देण्यासाठी लागणारं बेसिक इंफ्रास्टकचर कुठे आहे... कारणं कदाचित आपण बेसिक Priority ठरवण्यात चुकलो...ते चुकतच गेलो.

Friday, June 14, 2013

अमर्त्य सेन आणि आपला देश..

मुंबई सकाळ 14 जुन 2013 Good Morning:   नोबेल पारितोषिक विजेते अर्थतज्ज्ञ डॉ. अमर्त्य सेन यांनी  जर्मनी येथे आयोजित ‘ आंतरराष्ट्रीय वाहतूक परिषदे’चे उदघाटन करत असतांना फार मोलाचे विधान केले.  ते असं म्हणाले की, “कोणत्याही राष्ट्राच्या धोरणांची आंखणी आणि अंमलबजावणी करतांना केवळ तिथल्या सरकारला काय  हवे आहे  याचा विचार करून चालणार नाही;  तर त्या देशातील जनतेला काय हवे आहे त्याला प्राधान्य दिलेच पाहिजे!”  हे विधान करतांना त्यांच्या नजरेपुढे त्यांची मातृभूमी- अर्थात भारत- तर आहेच, पण अन्य विकासशील आणि विकसित देशही असणार.  

लोकांना काय हवं आहे ते लोकांनी सरकारला सांगावे आणि त्यानुसार विकासाची धोरणे आणि गती सरकारने ठरवावी, लोकांना हव्या असलेल्या गोष्टींचा प्राधान्यक्रम सरकारने जाणावा अशी अमर्त्य सेन यांची सूचना आहे. “जनतेला प्राधान्याने अधिक शाळा, अधिक महाविद्यालये, आरोग्यकेंद्रे, उत्तम दर्जाचा सकस आहार या गोष्टी हव्या असतील तर सरकारने त्यानुसार धोरणे आखली पाहिजेत” असे सेन यांना वाटते. प्रश्न असा आहे की लोकांनी सरकारला सागांवे म्हणजे नेमकं कुणी सांगायचे? 

Friday, June 7, 2013

'टाप'ला गेलेला बाप माणूस


मुंबई सकाळ 7 जुन 2013 Good Morning:  डॉ. नरेंद्र जाधव यांनी लिहिलेलं आमचा बाप आन आम्ही या आत्मचरित्राच्या आजपर्यंत  १६१  आवृत्या म्हणजे १, ६०,०००  प्रती  विकल्या गेल्या आहेत.  मराठी साहित्यात एकजात सारे विक्रम मोडून काढणाऱ्या  या पुस्तकाचा  आजवर देशी आणि परदेशी अशा वीस  भाषांमधे अनुवाद झाला असून, त्याच्या सुमारे सहा लाखांहून अधिक प्रती  जगभर विकल्या गेल्या आहेत.... परवा २ जूनला  त्यांच्या षष्ट्याब्दीपूर्तिच्या निमित्ताने प्रस्तुत  पुस्तकाची १६१ वी आवृती प्रकाशित झाली आणि त्या कार्यक्रमाला मला उपस्थित राहता आलं याचा मला अतिशय आनंद झाला. जगभर नावाजलेला एक मराठी लेखक म्हणून डॉ. नरेंद्र जाधव यांच्या विषयी आदर आणि अभिमानही वाटला. जगातील नाना भाषिक वाचकांना परस्परांशी ‘कनेक्ट’ करणारा असा लेखक विरळा!  
मुंबई विद्यापीठातून १९७६ साली संख्याशात्र या विषयात बी.एस्सी (फर्स्ट क्लास विथ डिस्टिंक्शन); पुढे अर्थशास्त्रात एम. ए; आधी स्टेट बॅंकेत (तीन वर्ष) आणि पुढे रिझर्व्ह बॅंकेत तब्बल तीन दशके नोकरी (तरूण रिसर्च ऑफिसर म्हणुन विक्रम);  त्यातच नॅशनल स्कॉलरशिप घेउन अमेरिकेच्या ‘इंडियाना विद्यापीठात अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट (तिथं सर्वोत्कृष्ट आंतराष्ट्रीय विद्यार्थी म्हणून विशेष बहुमान प्राप्त ) – मोहमायी अमेरिकेत उत्कर्षाच्या अनेक संधी हात जोडून समोर उभ्या असताना मातृभूमी आणि कौटुंबिक ऋणानुबंध यांना पर्याय नसतो म्हणून डॉ. जाधव  मायदेशी परत आले.  पुढे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी या जागतिक वित्तसंस्थेमध्ये  साडेचार वर्ष आर्थिक सल्लागार म्हणून भारताचे प्रतिनिधित्व त्यांनी अतिशय प्रभावीपणे केले.  इथोओपिया व अफगाणिस्तान यासारख्या मागासलेल्या देशांच्या अर्थव्यवस्था सुधारण्यासाठी त्यांनी तेथे  महत्वपूर्ण कामगिरी बजावली. अर्थशास्त्र आणि सामाजिक विषयांवर मराठी आणि इंग्रजीमध्ये एकुण बारा ग्रंथ आणि  वेगवेगळ्या विषयांवर शंभरपेक्षा जास्त शोधनिबंध ही त्यांची मोठीच कामगिरी मानावी लागेल. आणि महत्वाचे म्हणजे कवितेवर निस्सीम प्रेम असलेल्या जाधवांनी ‘रवींद्रनाथ  टागोर-समग्र जीवनदर्शन’ आणि ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भाषणे’ ही महत्वपूर्ण  ग्रंथसंपदा मनस्वीपणे निर्माण करून एक मोठे योगदान दिले आहे.  सध्या केंद्रीय नियोजन आयोग (अध्यक्ष: डॉ. मनमोहन सिंग) तसेच राष्ट्रीय सल्लागार परिषद (अध्यक्षा: श्रीमती सोनिया गांधी) या दोन शिखर संस्थांचे ते सन्माननीय सदस्य आहेत. या दोन नेमणूकींतून डॉ. जाधवांचे देशातील स्थान पुरेसे स्पष्ट होते.