Sunday, June 19, 2016

स्मार्टसीटी हवी सेफसीटी

महाराष्ट्र टाईम्स १८ जून २०१६ : मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गामुळे अनेक चांगल्या गोष्टी घडल्या, पण दुर्दैवाने या मार्गावर होणार्‍या अपघांतामुळे या मार्गाची बदनामीच जास्त झाली.  महामार्ग बनविताना राहिलेल्या मुलभूत तांत्रिक त्रुटीमुळे आणि जास्त करुन आपल्याकडील वाहन चालकांच्या बेशिस्तीमुळे हे अपघात होतात हे आता सिध्द झालेल आहे.  लेनची शिस्त न पाळणे, द्रुतगती मार्गावर गाड्या थांबवणे, नियमितपणे टायर न बदलणे, सीट-बेल्ट न लावणे, दारु-नशा करुन गाडी भरधाव चालवणे, तसेच रात्री विश्रांती न घेता सलग कित्येक तास गाडी चालवणे या व अशा गोष्टींना आम्ही गुन्हा समजतच नाही.  वेग कमी कर, योग्य लेन मधुनच गाडीचालवं किंवा ओवर-टेक करु नको असं कुणीतरी सुचवलं जरी तरी  पुषकळं अपघात टाळता येतील .. पण हे काम कुणी करायचं? हे काम एखादी मशीन करु शकेल क? 

असे रस्ते अपघात होऊ नयेत किंवा निदान ते कमी कसे करता येतील यावर जगभरातच संशोधन सुरु आहे. वाहनांमध्येही तर नेहमीच या बाबत सुधारणा होत असतात. गुगलचा ड्रायव्हरशिवाय कार हा एक प्रकल्पही आहे.  कारव्ही (carvi) www.getcarvi.com ही रस्ते-सुरक्षा हाच व्यवसायाचा भाग असलेली एक स्टार्टअप कंपनी अमेरिकेच्या सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये कार्यरत आहे तिचा आज परिचय करुन घेऊया.

सुरक्षित ड्राइव्हिंगसाठी स्मार्ट तंत्रज्ञान आम्ही देतो असे कारव्ही म्हणते.  त्यांच्या या उपकरणाचं नाव आहे को-पायलट हे कारच्या विंडस्क्रीनला लावायचे आणि त्याबरोबरचा एक व्हिडिओ कॅमेरा, स्पीकर इत्यादी डॅशबोर्डला जोडायचे.  कारव्ही ते उपकरण वाहनचालकाच्या स्मार्टफोनबरोबर सिंक्रोनाईज करते. कार ज्या रस्त्यावरुन चाललेली आहे त्या रस्त्यावरच्या वाहनांबाबतचा डेटा कॅमेर्‍याचा व्हिडिओ गोळा करत राहतो. ह्या व्हिडिओचे कारव्ही रिअलटाइममध्ये विश्लेषण करत राहते व संभाव्य धोक्याची तात्काळ माहिती स्मार्टफोनद्वारे चालकाला मिळत राहते. या शिवाय कारव्ही संपूर्ण  ड्राइव्हिंग मॉनिटर करते - लेनमधील कारची पोझिशन काय आहे; पुढच्या वाहनापासून आपलं सुरक्षित अंतर आहे की नाही; समोरच्या वाहनाच्या फार जवळ गेलात तर इशारा देणे; त्याशिवाय सुरक्षित अंतर कसे ठेवायचे ह्याचा सराव करुन घेणे. सगळ्यात महत्वाचं म्हणजे बेदरकारपणे गाडी चालवणे आणि जोरात ब्रेक दाबणे याबाबत हे तंत्रज्ञान तुमच्या गाडी चालवण्याच्या सवयी तपासत राहते आणि तुम्हाला सुधारणा करण्यास मदत करते. गाडी चालवताना काही सवयी अंगवळणी पडलेल्या असतात, त्यात काही दोषही असू शकतात, पण नेहमीच्या चालवण्यामुळे त्या लक्षात येत नाहीत. उदा. गाडी सुरू करताना झटक्याने सुरू करणे, ह्याला जॅक-रॅबिट स्टार्ट म्हणतात. हे तंत्रज्ञान अशा गोष्टींचीही नोंद घेते व त्याबाबत सूचना करते. गाडीला योग्य त्याच प्रमाणात इंधन देऊन सहजतेने वाहतुकीत सामील होण्यासाठी मदत करते. तसेच हे तंत्रज्ञान चालकाला त्याची वेग मर्यादा ठरवून घेण्यास मदत करते. ते चालकाच्या प्रत्येक प्रवासाची नोंद ठेवते, म्हणजे त्याचे अवलोकन करुनही सुधारणा करता येईल.

ह्या तंत्रज्ञानाला अॅडव्हान्स्ड ड्रायव्हर असिस्टन्स सिस्टिम (एडिएएस) असेही म्हणतात. तरुण मुलगा नव्याने कार चालवायला शिकतो, तेव्हा धास्तावलेले असतात ते पालक, मग ते अगदी अमेरिकेतील का असेनात. कारव्ही तंत्रज्ञान चालकाच्या प्रत्येक प्रवासाची नोंद ठेवते, त्याचा उपयोग करुन ते मुलगा किती वेगात कार चालवतो, रॅश चालवतो का हे बघू शकतात. उलट पालकांचेही वय झाल्यावर त्यांच्या हालचाली इतक्या चपळ राहिलेल्या नसतात, म्हणजे मुलांना पालकांच्या चालवण्यात काय प्रश्न आहेत ते कळते. अत्याधुनिक कारमध्ये सुरक्षेसाठी असे काही फिचर्स असतात, पण ज्यांच्याकडे जुन्या कार आहेत त्यांच्यासाठी हा एक कमी किमतीतील पर्याय नक्कीच आहे. शिवाय हे उपकरणाद्वारे प्रवासाचे रेकॉर्ड ठेवले जाते तेही उपयुक्त आहे. त्या रेकॉर्डचा उपयोग घरच्या लोकांना होतोच, त्याचबरोबर जनरल इंशुअरंस क्षेत्रातील विमा कंपन्यांनाही होऊ शकतो.

ह्या कंपनीचे संस्थापक आहेत केव्हिन इ. ली आणि डॉ. नॅक वाय. चो. हे दोघेही ऑटोमोबाईल उद्योगातील तज्ज्ञ आहेत. त्यापैकी डॉ. नॅक वाय. चो. यांनी कोरिया येथील सेऊल विद्यापीठातून बी.एस.ची पदवी घेतली, नंतर पीएच.डी सहीत उच्च शिक्षण अमेरिकेतून पूर्ण केले. अनेक दिग्गज कंपन्यात काम केले. केव्हिन इ. ली हेही तितकेच अनुभवी आहेत.  

क्राऊडफंडीग
क्राऊडफंडीग म्हणजे व्यावसाईक गुंतवणुकदारांकडे न जाता आपले मित्र, नातेवाईक, ग्राहक किंवा एकुणच समाजाकडुन गुंतवणुक मिळवणे. एखादे उत्पादन बाजारात येण्याआधीच इंटरनेटवर त्याची सवलतीत विक्री करुन पैसा गोळा करणे, याशिवाय अशी विक्री न करताही अनेक छोट्या गुंतवणूकदारांकडून थोडे थोडे भांडवल उभे करणे हा क्राऊडफंडिगचा एक भाग झाला. जगभरात २०१३ मध्ये क्राऊडफंडीगद्वारे ५१० कोटी डॉलर्स भांडवलाची उभारणी झालेली होती. परदेशात स्टार्टअप उद्योगात क्राऊडफंडीग ही संकल्पना चांगलीच मुळ धरत आहे.  कामाच्या स्वरुपानुसार डोनेशन, ठराविक परतावा किंवा इक्विटी मध्ये लोक गुंतवणुक करतात. लोकोपयोगी उत्पादन किंवा सर्व्हिस, चित्रपट-नाटक, सामाजिक प्रकल्प अशा कुठल्याही चांगल्या प्रकल्पासाठी लोकांकडून थोडे थोडे भांडवल जमा करता येऊ शकतं.  हे काम इंटरनेट व सोशल मिडियाद्वारे आवाहन करुन होते. क्राऊडफंडीगसाठी www.indiegogo.com  किंवा www.kickstarter.com या वेबसाईटस इतर उद्दोजकांना मदत करतात त्यांच्या या पध्दतीचा नीट अभ्यास आपल्या उद्योजकांनी करुन क्राऊडफंडीगच्या मार्गाचा नक्कीच लाभ घ्यायला हवा.    
स्टार्टअप म्हटला की त्याची कहाणी त्याला किती फंडीग मिळाले याशिवाय पूर्ण होऊ शकत नाही. आणि भांडवल मिळालं  म्हणजे  त्याचा अर्थ असाही असतो की कंपनीच्या उद्योगात, कल्पनेत चांगलाच दम आहे.  कारव्ही कंपनीला त्यांच्या ह्या प्रकल्पासाठी ५० लाख डॉलर्सचे फंडीग सॅमसंग व्हेंचर इनव्हेस्टमेंट्स, कोरिया टेलेकॉम इनव्हेस्टमेंट्स आणि पॉस्को कॅपिटलकडून मिळालेलं आहे. याशिवाय कारव्हीने क्राऊडफंडीग द्वारा ५० हजार डॉलर्स उभे केले. कारव्हीने क्राऊडफंडीग करण्यासाठी गुंतवणूकदारांकडून फक्त पैसे न मागता त्यांना आपल्या ह्या नव्या उपकरणाची सवलतीत विक्री केली. ४९९ डॉलर्स किमतीचे हे उपकरण फक्त २९९ डॉलर्समध्ये देऊ करुन पैसे जमवले.

कारव्ही कंपनीच्या व्यवसायाचा भर आहे तो कार निर्मिती करणार्‍या कंपन्यांबरोबर टाय-अप करुन त्यांनाच हे उपकरण विकणे. ह्यात कार कंपन्या लाखो कार बनवत असल्याने हे उपकरणही लाखोंच्या संख्येत विकले जाईल अशी त्यांची आशा आहे.  कार उत्पादकांना ह्यात फायदा असा की ग्राहकांना ते अधिकची सुरक्षा देत आहोत दाखवू शकतात, तसेच त्यांना अशा उपकरणाच्या संशोधनासाठी व उत्पादनासाठी  खर्च करावा लागत नाही की वेळ गमवावा लागत नाही. अशी प्रचंड मोठ्या संख्येत विक्री होण्याची शक्यता असल्यानेच कारव्हीला इतके फंडीग मिळालेले असावे. 

मागील लेखात मोठ्या उद्दोग-क्षेत्रात आग किंवा कुठलेही अपघात होवू नये  म्हणुन आपण अपटेक टेक्नॉलॉजीज या कंपनीची माहिती घेतली. कारव्ही कंपनीच्या उपकरणाचा उपयोग जसा रस्त्यावरील अपघात टाळण्यासाठी होतो, तसेच त्या कंपनीचेही अॅनालिसिस सॉफ्टवेअर दुर्घटना टाळणे व मशिनरी, यंत्रे सुरू असताना म्हणजेच ऑनलाईन राहून चोवीस तास मॉनिटर करणे हे काम करते. याचाच अर्थ केवळ उत्पादन निर्मिती नव्हे तर कुठे कुठे अपघात, दुर्घटना होतात अशा सर्व ठिकाणी तशा घटना होऊ नयेत यासाठीही काही उत्पादनांची आणि सॉफ्टवेअरची आवश्यकता आहे.  स्मार्ट-सीटी बरोबरच सेफसीटी बनविण्याकडे सुद्दा आपला कल असला पाहिजे. आपल्याकडील तरूण इंजिनियर्स किंवा या विषयांतील तांत्रिक ज्ञान असलेल्यांनी क्ल्पकतेने स्टार्ट-अप्सच्या माध्यमांतुन अशा सुरक्षा-उत्पादनावर काम केल तर खर्या अर्थाने नवा आणि सेफ भारत घडलेला दिसेल.  

नितिन पोतदार, कॉर्पोरेट लॉयर
संस्थापक मॅक्सेल फाऊंडेशन nitinpotdar@yahoo.com




No comments: